Türk fizikçi Furkan Öztürk, Harvard Üniversitesi’ndeki doktora çalışmalarını tamamladıktan sonra Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü (Caltech) doktor öğretim üyesi olarak atandı. 27 yaşındaki Öztürk, burada kurduğu “Ozturk Lab” adlı laboratuvarında, Dünya’da yaşamın nasıl başladığına dair önemli araştırmalar yürütüyor. Öztürk’ün çalışmaları, yaşamın 4 milyar yıl önceki kökenlerine dair derin bir anlayış sağlayan ipuçları sunuyor. Nobel ödüllü biyokimyacı Jack Szostak tarafından “çığır açıcı” olarak nitelendirilen doktora tezi, bilim dünyasında büyük ses getirmiş durumda.
Türkiye’de bir kongre için bulunan Öztürk, Anadolu Ajansı muhabirine yaptığı açıklamada, doktora sürecinde erken Dünya koşullarında yaşamın nasıl ortaya çıktığına dair bir problemi araştırdığını belirtti. Bu çalışma, genetik moleküllerin işlev gösterebilmesi için hayati bir özellik olan “homokiralite”yi ele alıyor. Homokiralite, kiralite özelliğinin sadece bir yönüyle – yani sağ el veya sol el – bulunmasını ifade ediyor. Yaşamın moleküler yapısında önemli rol oynayan amino asitler, RNA, DNA ve şekerlerin, genellikle sadece bir kiralite formunda bulunması, bu konunun neden bu kadar kritik olduğunu ortaya koyuyor.
Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen kimyasal sentezlerin, sağ ve sol el formlarını içeren bir karışım oluşturduğunu kaydeden Öztürk, canlı sistemlerde ise amino asitlerin yalnızca sol el, şekerlerin ve nükleik asitlerin ise yalnızca sağ el formlarının görüldüğünü ifade etti. “Yaşamın kimyadaki ayna simetrisinin kırılması, yaşamın başlangıcı için bir gereklilik” diyen Öztürk, bulgularının bu alanda önemli bir katkı sağladığını vurguladı.
DNA’nın çift sarmal yapısına da değinen Öztürk, “5 liranın arkasında gördüğünüz DNA sarmalı sağa doğru kıvrılır, fakat sola doğru kıvrılan bir şeklinin neden var olmadığı sorusu, homokiralite problemiyle doğrudan ilişkilidir. Bu soruyu ilk olarak 1848 yılında Pasteur gündeme getirmiştir. 178 yıllık bu problemin çözümüne katkı sağladığımızı düşünüyoruz.” dedi.
Öztürk, manyetik etkileşimlerin önemini araştırarak, Dünya’nın manyetik alanının etkisi altında kiral moleküllerin nasıl seçilebileceğine dair deneyler gerçekleştirdiklerini belirtti. “Bu deneyler, yaşamın başlangıcı için gerekli önemli bir özelliğin doğal yollarla nasıl ortaya çıkabileceğini gösteriyor.” diyen Öztürk, Caltech’te yeni bir araştırma grubu kurarak yaşamın kökenine dair diğer sorular üzerinde de çalışmaya başladıklarını duyurdu.
